Szczepionki przeciwko ASF
stan rozwoju, skuteczność i bezpieczeństwo

Przez ponad 50 lat nie udało się opracować preparatu przeciwko ASF, który jednocześnie spełniałby kryteria skuteczności, bezpieczeństwa biologicznego i możliwości standaryzowanej produkcji. Zasadniczy przełom nastąpił po stworzeniu rekombinowanych wirusów ASFV z precyzyjnymi delecjami genów odpowiedzialnych za zjadliwość lub modulowanie odpowiedzi gospodarza. Najważniejsze prototypy wyprowadzono z wysoce zjadliwego izolatu Georgia 2007, należącego do genotypu II, odpowiedzialnego za panzootię w Eurazji. Delecja I177L prowadziła do silnej atenuacji przy zachowaniu zdolności do replikacji i indukcji odporności; podobny kierunek rozwoju objął usuwanie genów z rodzin multigene family MGF360 i MGF505 [4-6, 26].
Wietnam jest pierwszym krajem, który dopuścił do stosowania komercyjnego żywe szczepionki atenuowane przeciwko ASF. NAVET-ASFVAC uzyskała licencję w czerwcu 2022 r., AVAC ASF LIVE w lutym 2023 r., a DACOVAC-ASF2 w marcu 2025 r. [3]. Nie oznacza to jednak rejestracji międzynarodowej. Preparaty pozostają produktami dopuszczonymi w niektórych jurysdykcjach i dla określonych populacji świń. W Unii Europejskiej nie prowadzi się rutynowych programów szczepień przeciwko ASF. W 2025r. WOAH przyjęła pierwszy międzynarodowy standard dotyczący szczepionek przeciwko ASF, a w maju 2026 r. opublikowała wytyczne oceny terenowej i monitorowania po szczepieniu [1, 2]. Fakt powstania tych dokumentów pokazuje, że problem przesunął się z pytania „czy szczepionka jest możliwa?” do pytania „w jakich warunkach jej korzyść przewyższa ryzyko?”.